Page 122 - Demo

120DRAMATURGJIAPas pjes%u00ebs %u201cFrik%u00eb dhe mjerim n%u00eb Rajhun III%u201d (1934-1935), ku demaskohej terrori nazist, Brehti shkroi pjes%u00ebn me nj%u00eb akt %u201cPushk%u00ebt e N%u00ebn%u00ebs Karar%u201d (1937). N%u00eb vitin 1935-1939, shkroi dy vepra t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme; %u201cN%u00ebna Kuraj%u00eb dhe f%u00ebmij%u00ebt e saj%u201d dhe %u201cJeta e Galileo Galileit%u201d. Drama %u201cArturo Ui%u201d, e shkruar n%u00eb vitin 1941, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb alegori e mekanizmit t%u00eb ardhjes n%u00eb pushtet t%u00eb Hitlerit. N%u00eb prag t%u00eb mbarimit t%u00eb Luft%u00ebs s%u00eb Dyt%u00eb Bot%u00ebrore, Brehti shkroi veprat e m%u00ebdha: %u201cNjeriu i mir%u00eb i Zecuanit%u201d (1939), %u201cRrethi i Kaukazit%u201d (1944-1945) dhe mjaft vepra t%u00eb tjera. Drama historike %u201cDit%u00ebt e Komun%u00ebs%u201d ishte vepra e fundit e tij.KARAKTERI EPIK DHE POLITIK I TEATRIT T%u00cb BREHTIT T%u00eb transformosh teatrin do t%u00eb thot%u00eb t%u00eb transformosh publikun%u201d, ishte motoja e Brehtit. Prandaj ai k%u00ebrkonte q%u00eb spektatori t%u00eb mos shkrihej me ngjarjen skenike, por t%u00eb distancohej prej saj, p%u00ebr ta gjykuar m%u00eb mir%u00eb. Cil%u00ebsori epik n%u00ebnkupton q%u00eb nj%u00eb pjes%u00eb dramatike nuk duhet t%u00eb synoj%u00eb identifikimin emocional t%u00eb spektatorit me karakteret ose veprimin skenik, por p%u00ebrkundrazi, duhet t%u00eb jet%u00eb e aft%u00eb t%u00eb provokoj%u00eb reflektim dhe nj%u00eb pik%u00ebpamje kritike ndaj ngjarjeve q%u00eb paraqiten n%u00eb sken%u00eb. Brehti mendonte se p%u00ebrvoja e nj%u00eb shfaqjeje q%u00eb n%u00eb pik%u00ebn kulmore t%u00eb saj synon katarsisin, si n%u00eb teatrin tradicional, n%u00eb fakt e l%u00eb spektatorin t%u00eb patrazuar n%u00eb vet%u00ebk%u00ebnaq%u00ebsin%u00eb e tij. N%u00eb vend t%u00eb k%u00ebsaj, ai donte q%u00eb spektatori t%u00eb ngacmohej nga shfaqja deri n%u00eb at%u00eb pik%u00eb sa t%u00eb kuptonte dhe t%u00eb ndiente nevoj%u00ebn p%u00ebr ndryshime n%u00eb bot%u00ebn e jashtme. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb q%u00ebllim, Brehti p%u00ebrdori teknika t%u00eb tilla q%u00eb i kujtonin spektatorit se ajo q%u00eb shihnin %u00ebsht%u00eb paraqitja e realitetit dhe jo realiteti vet%u00eb. Kjo arrihet n%u00ebp%u00ebrmjet efektit t%u00eb distancimit nga ngjarja skenike me an%u00eb t%u00eb karakterit episodik t%u00eb dramave t%u00eb shfaqura, t%u00eb narracionit t%u00eb k%u00ebng%u00ebzuar, me afishe t%u00eb m%u00ebdha, me tabela q%u00eb lajm%u00ebrojn%u00eb ndryshimet e skenave, me faktin q%u00eb aktor%u00ebt i flasin shpeshher%u00eb drejtp%u00ebrs%u00ebdrejti spektatorit etj. Duke i m%u00ebshuar faktit se ngjarja teatrore %u00ebsht%u00eb di%u00e7ka e sajuar, Brehti kumtonte t%u00eb v%u00ebrtet%u00ebn se edhe realiteti vet%u00eb ishte nd%u00ebrtuar n%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb dhe, si i till%u00eb, Bertolt BrehtBERTOLT BREHTI DHE NDIKIMI 16 I TIJ N%u00cb TEATRIN BOT%u00cbRORBertolt Breht (Bertolt Brecht), 1898-1956, vler%u00ebsohet si poeti, dramaturgu, esteti dhe regjisori i teatrit m%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm gjerman i shekullit XX. Veprimtaria e tij u shtri n%u00eb nj%u00eb periudh%u00eb tridhjet%u00ebvje%u00e7are, q%u00eb pas Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore, gjat%u00eb Luft%u00ebs s%u00eb Dyt%u00eb Bot%u00ebrore dhe pas saj, derisa vdiq, n%u00eb vitin 1956. K%u00ebto dy luftra ishin ngjarje shum%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme historiko-shoq%u00ebrore, jo vet%u00ebm p%u00ebr Gjermanin%u00eb, por p%u00ebr t%u00eb gjith%u00eb bot%u00ebn. Brehti nuk ishte spektator i tyre, por pjes%u00ebmarr%u00ebs aktiv n%u00eb to.